Q&A over het nieuwe testbeleid – teststraten voor werkgevers

maandag - 2 november 2020
Q&A over het nieuwe testbeleid – teststraten voor werkgevers

bron: VNO-NCW

 

Hieronder vindt u een uitgebreid overzicht van vragen en antwoorden over het op 28 oktober door het kabinet  aangekondigde nieuw beleid waar het gaat om het testen op corona.

Om sneller en massaler op corona te kunnen testen, komen er zeven XL-testlocaties met sneltesten. Bedrijven mogen ook zelf sneltestfaciliteiten gaan inrichten. 

 

Wat is het nieuwe beleid?
Het kabinet heeft op 28 oktober het testbeleid flink op te schop genomen. Dat bestaat uit drie hoofdlijnen:

Het versterken van de publieke (GGD) infrastructuur met inzet van sneltesten
Het stimuleren dat werkgevers hun eigen werknemers testen (antigeentesten)
Begeleid thuistesten (pilot)

De eerste zeven snelteststraten komen op dezelfde locaties als de nieuwe XL-teststraten van de GGD-en, die de bestaande PCR-testen afnemen. Na de start op belangrijke knooppunten in het land moeten er in elk geval op nog ongeveer 25 locaties speciale sneltesttraten komen. Mogelijk wordt de sneltestinfrastructuur in een later stadium nog fijnmaziger en flexibeler inzetbaar door het hele land. De ambitie is om vanaf eind november tenminste 1 miljoen mensen een sneltest te laten ondergaan en daarna snel verder op te schalen. Dat aantal komt bovenop de bestaande PCR-testen die door de GGD-en worden afgenomen.

 

Het nieuwe beleid is de follow-up op het voorstel dat VNO-NCW op 9 oktober heeft gedaan, namelijk om te helpen het opbouwen van een aanvullende infrastructuur voor grootschalige toepassing van sneltesten.


Wat vinden wij van het tweede spoor?
De publiek-private samenwerking van bedrijfsleven, leger en de overheid voor de opbouw van een aanvullende infrastructuur is nodig voor grootschalige toepassing van sneltesten. De opschaling van het testbeleid door de overheid is zeer welkom, maar het perspectief op het openhouden van de economie mist nog.

 

MKB-Nederland en VNO-NCW zijn blij dat het bedrijfsleven op deze manier Nederland kan helpen om voldoende te testen en daarmee het virus onder controle te krijgen en te houden. Dit is een mooi voorbeeld van het nemen van onze maatschappelijke verantwoordelijkheid en een unieke samenwerking met de overheid. Echter blijft het belangrijk dat het ambitieniveau op alle fronten verder omhoog gaat. Hoe meer testcapaciteit, hoe beter.

 

Wij pleiten voor veel hogere testvolumes waardoor überhaupt geen keuzes meer gemaakt hoeven worden tussen doelgroepen die wel en niet getest kunnen worden. Het perspectief voor het open houden en herstellen van de economie is in dit testbeleid nog zeer beperkt.

 

Onderdeel van het perspectief (en cruciaal voor het beheersen van de pandemie) is ook het kunnen testen van mensen zonder klachten. Wij missen de invalshoek van het inzetten van sneltesten voor bijvoorbeeld het preventief screenen van groepen zoals scholieren of voor reizen, horeca en evenementen.


Waarom is het testbeleid op deze manier ingericht?
Door de nauwe samenwerking tussen de partners kan voor de burger een goed afgestemd aanbod van extra testmogelijkheden worden geschapen dat een flinke boost kan geven aan de totale testcapaciteit in ons land.

 

Deze uitbreiding en versnelling wordt gerealiseerd door drie partijen, die samen met VWS en EZK, besloten hebben nauw samen te werken. Dit betreft:

- VNO-NCW en het gezamenlijke bedrijfsleven, die de infrastructuur aanleggen voor deze extra sneltestlocaties;

- de GGD-en die al van plan waren enkele XL testlocaties te gaan realiseren in grote steden voor grootschaliger testafname voor traditionele PCR testen;

- de GGD Amsterdam met TNO, die van plan waren het LAMP sneltest concept (testafnamepaviljoens beproefd in Amsterdam) op te schalen naar een XL locaties elders in het land;

- Defensie is in staat om op verzoek van VWS militairen de teststraten te laten bemensen in de opstartfase. De militairen zullen snel na de start worden vervangen door geselecteerde en opgeleide mensen die langer aan de slag kunnen.


Hoeveel sneltesten (antigeentesten) komen er beschikbaar?
Het aantal loopt naar verwachting op van 10.000 tot mogelijk 50.000 per dag eind december. Bij succesvolle uitrol kan dit verder oplopen in de maanden daarna. De groei van het tweede spoor is afhankelijk van initiatieven van werkgevers. De centraal ingekochte voorraad antigeentesten is voldoende voor verdere groei naar 100.000 per dag vanaf januari 2021.


Wat houdt een antigeentest in en wat is het verschil met een reguliere PCR-test?
Een antigeentest is te vergelijken met een zwangerschapstest. Er wordt een strip afgelezen. In tegenstelling tot bij een PCR-test, speurt de test niet naar genetisch materiaal van het virus, maar naar de eiwitten.

Een neus- en keelswab zijn hiervoor ook nodig, maar de vloeistof wordt gedruppeld op de strip. De kosten zijn relatief laag door minder verbruik van apparatuur. De uitslag is er vaak al binnen 15-30 minuten.


Hoe betrouwbaar zijn antigeentesten?
Op dit moment zijn er vele soorten en merken antigeentesten (sneltesten) te vinden. Het is niet altijd duidelijk wat de betrouwbaarheid is. De sensitiviteit kan erg verschillen, afhankelijk van hoeveel virusdeeltjes (de viruseiwitten) iemand bij zich draagt.

 

De testen die door het OMT worden geadviseerd als betrouwbare testen zijn die van BD, Abbott en Roche. De sensitiviteit en specificiteit die wordt beschreven in de bijsluiters van de firma’s claimen >90% sensitiviteit, >95% specificiteit (RT-PCR als referentietest). De sensitiviteit en specificiteit die gerapporteerd zijn in onafhankelijke studies zijn vele malen lager (colloidal goud-gebaseerde testen: 0%-62% sensitiviteit, 90%-100% specificiteit; fluorescentie-gebaseerde antigeentesten: 17%-94% sensitiviteit, 100% specificiteit).

Let wel: bij testen zonder klachten zullen er aanzienlijk minder virusdeeltjes te detecteren zijn.


Mag elke antigeentest in Nederland afgenomen worden?
Als een antigeentest een CE-keurmerk heeft, dan is deze test toelaatbaar op de Nederlandse markt en dan mag de test in een Nederlandse teststraat afgenomen worden. De EC benadrukt dat extra validatie in een Europees lab sterk wordt aangeraden voordat de test in Europa wordt toegepast.

De Inspectie IGJ/RIVM kunnen als verantwoordelijke de instroom van testen beïnvloeden.


Hoe snel krijg ik de uitslag?
In principe krijg je binnen 1 uur de uitslag bij een antigeentest. De toeziend (bedrijfs)arts van de teststraat heeft een meldingsplicht naar de GGD toe. Zowel positieve als negatieve uitslagen dienen gemeld te worden. Het personeel van de teststraat, dus niet de GGD, geeft de uitslag.

Snelheid is cruciaal voor het testen én het bron- en contactonderzoek (BCO). Hoe sneller mensen na het ontstaan van symptomen getest kunnen worden en hoe sneller de uitslag bekend is en het BCO kan beginnen, des te groter is de kans dat de verspreiding van het nieuwe coronavirus gecontroleerd kan worden. Snelheid is vooral wenselijk vanwege het groeiende contingent aan medewerkers dat met klachten thuis de uitslag moet afwachten.


Een werknemer krijgt een positieve uitslag naar aanleiding van een antigeentest, wat nu?
Na een positieve test moeten mensen zich altijd melden bij de GGD voor een aanvullende PCR-test. Alleen met een PCR- test kan met zekerheid vastgesteld worden of iemand het virus bij zich draagt. Dit kan veranderen zodra de volledige validatie is afgerond van de verschillende sneltesten. Voor mensen die na zo’n sneltest een negatieve testuitslag krijgen, blijft het belangrijk dat zij bij klachten thuis blijven en zich aan de RIVM- voorschriften houden, omdat men nog steeds besmet kan zijn en nog klachten kan gaan ontwikkelen.


Welke voorwaarden zijn er verbonden aan een antigeentest van de overheid?
Antigeensneltesten kunnen zowel in een laboratorium als op locatie (teststraten, huisarts, instellingen, etc.) worden uitgevoerd. Afwijking van deze voorwaarden moet in overleg met IGJ en de Raad voor Accreditatie geborgd worden.

De huidige voorwaarden zijn:
- De test moet CE-markering hebben.
- De keel-neusuitstrijk wordt afgenomen door een hierop ingewerkt persoon met PBM. Bekwaamheid is noodzakelijk, en een medische achtergrond is essentieel. Dit hoeft echter niet per se een arts te zijn, dit kan ook een voormalig verpleegkundige zijn of een geneeskundestudent.
- De uitvoering van de antigeensneltest vindt plaats in een flowkast of door personeel in PBM.
- Er moet worden zorggedragen dat monsters en cassette ondubbelzinnig traceerbaar zijn tot een geïdentificeerd persoon.
- Afnamemateriaal en antigeencassettes dienen als biologisch besmet materiaal afgevoerd te kunnen worden.
- Testresultaten worden vastgelegd in een (laboratorium)-informatiesysteem.
- Bij point-of-care (POC)-gebruik zijn afspraken over verantwoordelijkheid voor kwaliteitsborging van belang. Formeel dient voor POC-gebruik naast EN ISO 15189 ook aan de EN ISO 22870 te worden voldaan.
- Er dient goede (schriftelijke) communicatie naar de geteste persoon te zijn over de interpretatie van het testresultaat.

Momenteel worden de voorwaarden verder uitgewerkt in een richtlijn. Voorwaarden zijn onder andere testen onder medisch toezicht (bijv. bedrijfsarts), en melding van (positieve) uitslagen aan de GGD.


Wat is het verschil tussen een antigeentest en een serologische test?
Een serologische test toont aan of er antistoffen tegen het coronavirus in je bloed zitten. Hiervoor wordt wat bloed afgenomen. Deze test toont alleen aan of je het coronavirus hebt gehad, de antigeentest gaat na of je op het moment van testen viruseiwitdeeltjes in je slijmvlies hebt zitten.


Kan ik mijn werknemers zonder klachten ook laten testen?
Het overheidsbeleid is nog steeds ‘slechts testen met klachten.’ Dit kan eventueel veranderen op de lange termijn.

Waarom alleen testen zonder klachten? Er is nog geen gevalideerde sneltest voor mensen zonder klachten (resultaten worden in december verwacht). En daarbij wil men een slag om de arm houden. Hoewel de situatie snel verbetert, kan er de komende tijd nog sprake zijn van schaarste.

Er zijn private initiatieven waarbij testen ook zonder klachten mogelijk is. Dit heeft echter invloed op de betrouwbaarheid aangezien er minder viruseiwit gedetecteerd zal worden. Het kan dus zo zijn dat medewerkers meerdere malen getest moeten worden.


Kan ik doorgaan met mijn eigen teststraat-initiatief?
Ja, het aanbod van de overheid is complementair. Gezien de vele honderden private teststraten die al zijn ingericht, hebben wij ook benadrukt dat deze teststraten niet opgeheven moeten worden gezien het een deel van de vraag invult.


Krijgen bepaalde groepen voorrang en zo ja, hoe wordt die prioritering gemaakt?
Op dit moment is er in principe geen sprake van prioritering, om op die manier elke werkgever toegang te laten krijgen tot de sneltesten.


Hoe past dit binnen het bedrijfsbeleid naast basisregels en protocollen?
In principe blijven de basismaatregelen en protocollen (met daarin opgeschreven welke maatregelen specifiek worden genomen om besmettingsrisico in te perken) voldoende.

Indien voor langer dan 15 minuten contact met een positief geteste collega is geweest binnen de 1,5m betekent dit (ook zonder klachten) dat je in quarantaine moet voor 10 dagen.

 

In deze is het inderdaad maatwerk; je mag geen locatiegegevens bijhouden dus je zult nooit precies weten of men binnen de 1,5m van elkaar zat. Bij de inschatting dat er besmetting heeft kunnen plaatsvinden, gaat de persoon dan uit voorzorg in quarantaine om 1) andere collega’s te beschermen en 2) klachten zouden zich nog kunnen ontwikkelen.

 

Mocht de inschatting anders gemaakt zijn dan geldt dat bij klachten de werknemer thuis blijft en zich laat testen. Indien geen klachten, werkt hij of zij door.

Een snelle testuitslag kan in deze helpen bij het beperken van uitval van medewerkers.

 

Belangrijk is wel dat een test nooit mag worden opgelegd aan medewerkers. De OR of PVT heeft instemmingsrecht bij vaststelling of wijziging van een regeling op het gebied van arbeidsomstandigheden. Zonder instemming van dit orgaan zal het lastig worden een verplichting in te voeren. Voor tijdelijke maatregelen is de instemming van OR of PVT niet nodig.

 


Waar moet ik als werkgever aan voldoen als het gaat om het testen van werknemers?
Zie ook de voorwaarden hierboven. Daarnaast dient een werkgever om toestemming te vragen aan werknemers, en mag de antigeentest niet worden opgedrongen. Medische gegevens van medewerkers worden niet gedeeld met de werkgever, de verwerking van deze gegevens wordt door de (bedrijfs)arts gedaan.

 

De Inspectie Gezondheid en Jeugd (IGJ) geeft aan dat het van belang is dat werkgevers (als klanten van commerciële aanbieders) checken of er een arts betrokken is, testen een CE-markering hebben, gevalideerd zijn voor de betreffende situatie en een zorgprofessional (dit kan ook een geneeskundestudent zijn) de testen uitvoert. Momenteel wordt de LCI-richtlijn, met de exacte voorwaarden voor het afnemen van sneltesten, nader uitgewerkt.

 

Daarbij wordt ook gekeken naar het aansluiten van werkgevers op het CoronIT systeem waar de GGD’en gebruik van maken. Iedere teststraat heeft een meldingsplicht: zowel positieve als negatieve gevallen moeten gemeld worden bij de GGD. Er bestaan echter zorgen over de capaciteit van het IT-systeem indien elke werkgever aangesloten moet zijn op CoronIT. Dit wordt nauwkeurig bekeken, mede op ons verzoek.

 

Staat uw vraag er niet bij?
Heeft u een andere vraag over het testbeleid van kabinet als het gaat om teststraten voor werkgevers? Stuur dan een mailtje naar testbeleid@vnoncw-mkb.nl .

 



 

Home